(డా. ఎన్. కలీల్)
బాల్యం బందీఖానాలో!
ఒకప్పుడు మైదానమే… బాల్యానికి చిరునామా!
నేడు మొబైల్‌ తెరలే… పిల్లలకు లోకమంతా!
కేరింతల కాలం పోయే… కలలన్నీ కనుమరుగాయే!
బొమ్మలతో ఆడే చేతులు… బటన్లకే బందీలాయే!
పరుగులు తీయాల్సిన కాళ్లు… కుర్చీలకే పరిమితమాయే!
స్నేహాలు పంచాల్సిన మనసులు… తెరల వెనుక ఒంటరయ్యే!
అమ్మ ఒడి ఆప్యాయత కంటే… ఆన్‌లైన్‌ లోకమే మిన్నాయే!
నాన్న మాటల మార్గదర్శకం కంటే… నోటిఫికేషన్లే తోడాయే!
చదువుకు దూరం… ఆటలకు విరామం!
ఆరోగ్యానికి దెబ్బ… అనుబంధాలకు శాపం!
ఫోన్‌ చేతిలో ఉందని… భవిష్యత్తు చేతిలో ఉన్నట్టా?
బాల్యం చేజారిపోతుంటే… అభివృద్ధి అంటామా?
తెరల వెలుగులో బాల్యాన్ని చీకటి చేయకండి!
సెల్‌ఫోన్‌ కోసం చిన్నారుల చిరునవ్వులను బలి చేయకండి!
సరే అసలు విషయానికి వస్తే….
డిజిటల్ వ్యసనానికి బలవుతున్న బాల్యం… మేల్కోవాల్సింది పిల్లలు కాదు… తల్లిదండ్రులే!
ఒకప్పుడు సాయంత్రం అయిందంటే చాలు… వీధులు పిల్లల కేరింతలతో మారుమోగేవి. మైదానాలు ఆటపాటలతో కళకళలాడేవి. చెట్ల నీడలో స్నేహాలు చిగురించేవి. గెలుపోటముల్లో ఆనందం, అలకల్లో అనుబంధం, ఆటల్లో ఆరోగ్యం… ఇవే బాల్యానికి అసలైన ఆభరణాలు. కానీ నేడు ఆ దృశ్యాలు చరిత్ర పుటల్లోకి జారుకుంటున్నాయి. మైదానాల్లో పరుగులు తీయాల్సిన చిన్నారులు మొబైల్‌ తెరల ముందు కదలకుండా కూర్చుంటున్నారు. చేతిలో స్మార్ట్‌ఫోన్‌… కళ్లలో తెర వెలుగు… మనసులో మాత్రం తెలియని ఒంటరితనం!
ఇది సాంకేతిక విప్లవమా? లేక మన పిల్లల బాల్యంపై మనమే చేస్తున్న నిశ్శబ్ద దండయాత్రా? అభివృద్ధి పేరుతో అందిస్తున్న సౌకర్యమే, వారి ఎదుగుదలకు సంకెళ్లుగా మారుతోందా?
అవసరంగా మొదలై… వ్యసనంగా మారుతున్న ఫోన్‌!
ఆన్‌లైన్‌ చదువులు, సమాచార సేకరణ, విజ్ఞానాన్ని పెంపొందించుకోవడం కోసం పిల్లల చేతికి స్మార్ట్‌ఫోన్లు అందుతున్నాయి. కానీ చదువు కోసం తెరిచిన తెరలు క్రమంగా రీల్స్‌, షార్ట్‌ వీడియోలు, ఆన్‌లైన్‌ గేమ్స్‌, అంతులేని వినోదానికి ద్వారాలవుతున్నాయి. ఐదు నిమిషాలు చూస్తానని ఫోన్‌ తీసుకున్న పిల్లలు గంటల తరబడి దానిని వదలలేని స్థితికి చేరుకుంటున్నారు.
పుస్తకంతో స్నేహం తగ్గుతోంది… ఆటలపై ఆసక్తి కరువవుతోంది… చదువుపై ఏకాగ్రత సన్నగిల్లుతోంది. తక్షణ వినోదానికి అలవాటుపడిన మనసు, ఓపికతో నేర్చుకోవాల్సిన విషయాల పట్ల ఆసక్తి కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది.
ప్రశ్న ఒక్కటే… చదువుకోవాల్సిన వయసులో తెరల వెంట పరుగులు తీస్తే, జీవితంలో సాధించాల్సిన లక్ష్యాల వైపు అడుగులు ఎప్పుడు వేస్తారు?
ఆరోగ్యం క్షీణిస్తోంది… ఆలోచనా శక్తి కుంటుపడుతోంది!
అవసరానికి మించి స్క్రీన్‌ వినియోగం కళ్ల అలసట, నిద్రలేమి, శారీరక చురుకుదనం తగ్గడం వంటి సమస్యలకు దారితీయవచ్చు. నిరంతరం వేగంగా మారే వీడియోలు, గేమ్స్‌ పిల్లల ఏకాగ్రత, ప్రవర్తన, భావోద్వేగాలపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
శరీరం ఎదగాల్సిన వయసులో నిశ్చలంగా ఉండటం… ఊహాశక్తి విస్తరించాల్సిన వయసులో ఇతరులు సృష్టించిన దృశ్యాలకే పరిమితం కావడం… ప్రకృతితో మమేకం కావాల్సిన సమయంలో కృత్రిమ ప్రపంచంలో మునిగిపోవడం… బాల్యానికి జరుగుతున్న అన్యాయం కాదా?
ఒకే ఇంట్లో అందరూ ఉన్నా… అనుబంధాలు మాత్రం ఎక్కడ?
కుటుంబ వ్యవస్థలోనూ డిజిటల్ ప్రభావం తీవ్రంగా కనిపిస్తోంది. ఒకే ఇంట్లో నలుగురు ఉంటే నాలుగు ఫోన్లు… నాలుగు తెరలు… కానీ పరస్పర సంభాషణకు మాత్రం సమయం ఉండటం లేదు. తల్లిదండ్రులు సామాజిక మాధ్యమాల్లో బిజీగా ఉంటే, పిల్లలు ఆటలు, వీడియోల్లో మునిగిపోతున్నారు.
పిల్లలకు ఖరీదైన ఫోన్లు కొనిస్తున్నాం… కానీ వారితో గడపడానికి విలువైన సమయాన్ని ఇవ్వగలుగుతున్నామా? వారి చేతుల్లో గాడ్జెట్లు పెడుతున్నాం… కానీ వారి మనసుల్లో మానవీయ విలువలు నాటుతున్నామా? వారి కోరికలు తీర్చుతున్నాం… కానీ వారి భావాలను అర్థం చేసుకుంటున్నామా?
పిల్లలకు కావాల్సింది ఖరీదైన బహుమతులు కాదు… వారి మాట వినే తల్లిదండ్రులు! మరో కొత్త గాడ్జెట్‌ కాదు… వారితో నవ్వుతూ, ఆడుతూ, అనుబంధాన్ని పంచుకునే కుటుంబం!
సోషల్‌ మీడియా… తెలియని ప్రమాదాలకు తెరిచిన ద్వారం!
ఇంటర్నెట్‌ విజ్ఞానానికి అపారమైన వనరు. అదే సమయంలో పిల్లల వయసుకు తగని కంటెంట్‌, హానికరమైన గేమ్స్‌, సైబర్‌ వేధింపులు, ఆన్‌లైన్‌ మోసాలు వంటి ప్రమాదాలకూ వేదికగా మారుతోంది. తెలియని వ్యక్తులతో పరిచయాలు, వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని పంచుకోవడం, ఇతరుల ప్రభావానికి లోనుకావడం వంటి అంశాలు పిల్లల భద్రతను ప్రశ్నార్థకం చేస్తున్నాయి.
పిల్లల చేతికి ఫోన్‌ ఇచ్చి మన బాధ్యత ముగిసిందనుకోవడం ఎంతటి పొరపాటు! వారికి సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని అందించడమే కాదు… దానిని సురక్షితంగా, బాధ్యతాయుతంగా ఉపయోగించే విచక్షణను కూడా నేర్పించాలి. నిషేధాల కంటే అవగాహన… భయపెట్టడం కంటే నమ్మకం… నిఘా కంటే స్నేహపూర్వక పర్యవేక్షణ అవసరం.
మేల్కోవాల్సింది పిల్లలు కాదు… తల్లిదండ్రులే!
పిల్లలను సెల్‌ఫోన్‌కు దూరంగా ఉంచాలని కోరుకునే తల్లిదండ్రులు ముందుగా తమ ఫోన్‌ వినియోగాన్ని సమీక్షించుకోవాలి. పెద్దలు గంటల తరబడి ఫోన్లలో మునిగిపోతూ, పిల్లలకు మాత్రం పరిమితులు విధించడం ఎంతవరకు సమంజసం?
సెల్‌ఫోన్‌ను పూర్తిగా నిషేధించడం పరిష్కారం కాదు. వయసుకు తగిన వినియోగ పరిమితులు నిర్ణయించడం, చదువు-వినోదం మధ్య సమతుల్యత పాటించడం, భోజన సమయంలో, నిద్రకు ముందు ఫోన్లకు దూరంగా ఉండే అలవాటు చేయడం అవసరం. పిల్లలకు ఆటలు, పుస్తక పఠనం, సంగీతం, చిత్రలేఖనం, క్రీడలు వంటి ప్రత్యామ్నాయాలను అందించాలి.
అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా ప్రతిరోజూ కొంత సమయాన్ని పిల్లల కోసం కేటాయించాలి. వారితో మాట్లాడాలి… వారి సమస్యలు వినాలి… వారి ఆసక్తులను గుర్తించాలి… వారి కలలకు ప్రోత్సాహం ఇవ్వాలి.
ఎందుకంటే పిల్లలకు మనం ఇచ్చే అత్యంత విలువైన బహుమతి స్మార్ట్‌ఫోన్‌ కాదు… మన సమయం, మన ప్రేమ, మన మార్గదర్శకత్వం!
బాల్యం ఒకసారి జారిపోతే… తిరిగి రాదు!
సాంకేతికతను ఆపడం మన చేతుల్లో లేదు. కానీ దానికి బానిసలుగా మారకుండా మన పిల్లలను కాపాడటం మాత్రం మన చేతుల్లోనే ఉంది. సెల్‌ఫోన్‌ విజ్ఞానానికి వారధి కావాలి… వినాశనానికి మార్గం కాకూడదు. అది ఎదుగుదలకు తోడ్పడాలి… ఎదుగుదలను అడ్డుకోవద్దు.
పిల్లల వేళ్లు మొబైల్‌ తెరలపై కదలడం కంటే మైదానాల్లో పరుగులు తీయాలి. వారి కళ్లలో తెరల వెలుగు కంటే జీవితంపై ఆశల వెలుగు నిండాలి. వారి బాల్యం రీల్స్‌తో కాదు… ఆటలతో, పాటలతో, స్నేహాలతో, మధుర జ్ఞాపకాలతో నిండాలి.
గుర్తుంచుకోండి… పిల్లలకు సెల్‌ఫోన్‌ కొనివ్వడం మన సౌకర్యం కావచ్చు… కానీ వారి బాల్యాన్ని కాపాడటం మన బాధ్యత!
ఫోన్‌ మనిషి చేతిలో ఉండాలి… మనిషి ఫోన్‌ చేతిలో బందీ కాకూడదు!
సెల్‌ఫోన్లకు సమయం ఇవ్వండి… కానీ పిల్లల బాల్యాన్ని బలివ్వకండి!
బాల్యాన్ని కాపాడుకుందాం… భావితరాల భవిష్యత్తును వెలిగిద్దాం!
(వ్యాస రచయిత ఫార్మాసిస్టు)