పాత అప్పులు తీర్చడానికి కూడా చాలని ఆరోగ్యశ్రీ బడ్జెట్
- పేషెంట్లకు కష్టం, హాస్పిటల్స్ కు చెడ్డపేరు,
- ప్రభుత్వాలకు తమాషా
(నవీన్ పెద్దాడ)
పేదలకు కార్పొరేట్ వైద్యం అందించాలన్న ఆరోగ్యశ్రీ పథకానికి జబ్బు చేసింది. ప్రాణాలు కాపాడాల్సిన ఈ సంజీవని, ఇప్పుడు ప్రభుత్వాల నిర్లక్ష్యంతో నీరసించిపోయింది. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ఏటా ఇదే కథ. నెట్వర్క్ ఆసుపత్రులు సమ్మెకు దిగుతున్నాయి. ప్రభుత్వాలు బకాయిలు చెల్లించడం లేదు. ఈ రెండు వ్యవస్థల నడుమ నిరుపేద రోగి నలిగిపోతున్నాడు. అత్యవసర వైద్యం కోసం ఒక ఆసుపత్రి నుంచి మరో ఆసుపత్రికి తిరుగుతూ ప్రాణాలు అరచేతిలో పెట్టుకుంటున్నాడు.
వేల కోట్ల బకాయిలు
సమస్య మూలం ఒక్కటే, డబ్బు. ప్రభుత్వాలు ఆసుపత్రులకు సకాలంలో బిల్లులు చెల్లించడం లేదు. తెలంగాణలో ఈ బకాయిలు సుమారు ₹1,400 కోట్లకు చేరాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్లో పరిస్థితి మరింత తీవ్రం. అక్కడ బకాయిలు ఏకంగా ₹3,000 కోట్లు దాటాయని ఆసుపత్రుల సంఘాలు చెబుతున్నాయి. ఇంత భారీ మొత్తంలో బిల్లులు ఆగిపోతే ఆసుపత్రులు నడవడం కష్టం. వైద్యులకు జీతాలు, మందుల సరఫరాదారులకు చెల్లింపులు అన్నీ ఆగిపోతాయి. అందుకే, తమ మనుగడ కోసం ఆసుపత్రులు సమ్మె బాట పడుతున్నాయి. సేవలు ఆపేస్తామని హెచ్చరిస్తే తప్ప ప్రభుత్వాల్లో చలనం రావడం లేదు.
లబ్ధిదారులకు వెంటనే, ఆసుపత్రులకెందుకు ఆలస్యం?
ఇక్కడే ఒక కీలక ప్రశ్న తలెత్తుతుంది. నేరుగా లబ్దిదారుల అకౌంట్లలోకి జమయ్యే పథకాలకు ప్రభుత్వాలు ఒక్క బటన్ నొక్కితే వేల కోట్లు నేరుగా రైతుల ఖాతాల్లో జమ చేస్తున్నాయి. అక్కడ జాప్యం ఉండదు. మరి ఆరోగ్యశ్రీ విషయంలోనే ఈ నిర్లక్ష్యం ఎందుకు? కారణం, రెండు వ్యవస్థల మధ్య ఉన్న తేడా. రైతులకు నేరుగా డబ్బు పంపడం రాజకీయంగా తక్షణ ప్రయోజనం చేకూరుస్తుంది. ఓటు బ్యాంకుపై దాని ప్రభావం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
కానీ, ఆరోగ్యశ్రీ చెల్లింపుల ప్రక్రియ సంక్లిష్టమైనది. ఆసుపత్రులు అందించిన సేవలను, బిల్లులను అధికారులు పరిశీలించి, ఆమోదించాలి. ఇది ప్రజలకు నేరుగా కనిపించని పరిపాలనా వ్యవహారం. సేవలు ఆగిపోయినప్పుడు మాత్రమే సమస్య తీవ్రత బయటపడుతుంది. అందుకే, రాజకీయంగా ఎక్కువ మైలేజీ ఇచ్చే ప్రత్యక్ష నగదు బదిలీ పథకాలకు ప్రభుత్వాలు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నాయి. ఆరోగ్యశ్రీ వంటి వ్యవస్థాగత చెల్లింపులను పక్కన పెడుతున్నాయి.
హామీలకే పరిమితమైన బడ్జెట్లు
ప్రభుత్వాలు ఆరోగ్యశ్రీ పరిధిని పెంచుతున్నట్లు గొప్పగా ప్రకటిస్తాయి. చికిత్సల సంఖ్యను, బీమా మొత్తాన్ని పెంచుతాయి. తెలంగాణలో ఆరోగ్యశ్రీ పరిమితిని ₹10 లక్షలకు పెంచారు. ఆంధ్రప్రదేశ్లో చికిత్సల సంఖ్యను మూడు వేలకు పైగా పెంచారు. ఈ ప్రకటనలు ప్రజల నుంచి చప్పట్లు కొట్టిస్తాయి. కానీ, పెంచిన పరిధికి అనుగుణంగా బడ్జెట్లో నిధులు కేటాయించరు. తెలంగాణలో ₹10 లక్షల హామీ ఇచ్చినా, బడ్జెట్లో కేటాయించింది ₹1,143 కోట్లు మాత్రమే. ఆ సమయానికే ఉన్న బకాయిలు ₹1,200 కోట్లు. అంటే, కొత్త బడ్జెట్ పాత అప్పులు తీర్చడానికి కూడా సరిపోదు. ఇది పథకాన్ని వ్యవస్థాగతంగా నీరుగార్చడమే.
ప్రజల దృష్టిలో వైద్యులు దోషులు
ఈ మొత్తం సంక్షోభంలో తీవ్రంగా నష్టపోతున్నది వైద్యులు, ఆసుపత్రుల ప్రతిష్ట. ఆరోగ్యశ్రీ కార్డుతో వచ్చిన రోగిని “సేవలు నిలిపివేశాం” అని చెప్పేది ఆసుపత్రి సిబ్బంది. దీంతో ప్రజల ఆగ్రహం ప్రభుత్వంపై కాకుండా, వైద్యులపైకి మళ్లుతుంది. డబ్బు కోసం వైద్యులు పేదల ప్రాణాలతో ఆడుకుంటున్నారనే అపోహ బలపడుతుంది. ప్రభుత్వాలు బకాయిల వాస్తవ పరిస్థితిని ప్రజలకు వివరించవు. తమ ఆర్థిక వైఫల్యం నుంచి దృష్టి మళ్లించడానికి ఈ మౌనం ప్రభుత్వాలకు సహాయపడుతుంది. ఇది పాలకుల వ్యూహమో, అసమర్థతో కానీ, ఫలితం మాత్రం వైద్య వృత్తిపై ప్రజలకు అపనమ్మకం కలగడమే.
ఆరోగ్యశ్రీ ఒక ఆశయం. దానిని నిలబెట్టాల్సిన బాధ్యత ప్రభుత్వాలదే. కేవలం సమ్మె చేసినప్పుడు స్పందించి, తాత్కాలికంగా నిధులు విడుదల చేయడం పరిష్కారం కాదు. పథకానికి వాస్తవిక బడ్జెట్ కేటాయించి, చెల్లింపుల ప్రక్రియను పారదర్శకంగా, వేగవంతంగా మార్చినప్పుడే ఆరోగ్యశ్రీ ఆశయం నెరవేరుతుంది. లేకపోతే, ఇది పేదల ఆరోగ్యంతో ఆడుకునే ఓ రాజకీయ చదరంగంగానే మిగిలిపోతుంది.
ఏ ప్రభుత్వమైనా లిక్కర్ అమ్మకాలమీదే ప్రధానంగా ఆధారపడుతోంది. ప్రజారోగ్యానికి హానిచేసే లిక్కర్ మీద వచ్చిన ఆదాయంలో కొంతైనా ప్రజారోగ్యాన్ని సంరక్షించే ఆరోగ్యశ్రీ కోసం కేటాయిస్తే ఈ సమస్య వుండదు. ప్రభుత్వాలకు ఇది తెలియని విషయం కాదు. అయినా ప్రజల్ని ఓటర్లుగా మాత్రమే చూస్తున్న రాజకీయపార్టీలు అధికారంలో వున్నపుడు తమ ముద్ర లబ్దిదాలుల్లో గాఢంగా పడటానికి మొదటి, చివరి ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నాయి.
(వ్యాస రచయిత సీనియర్ జర్నలిస్ట్)