సోషల్ మీడియా దిగ్గజంపై 29 రాష్ట్రాలు కోర్టుకు
(బాలినేని నాగభూషణరావు)
సోషల్ మీడియాకు పిల్లలను వ్యసనపరులుగా మారుస్తోందని ఆరోపిస్తూ అమెరికా దేశంలోని 29 రాష్ట్రాలు మూకుమ్మడిగా నష్టపరిహారం కోరుతూ మెటా సంస్థపై కాలిఫోర్నియా ఫెడరల్ కోర్టులో దావా వేశాయి. దాదాపు 200 బిలియన్ డాలర్ల (మన కరెన్సీ లెక్కల ప్రకారం దాదాపు 19 లక్షల కోట్లు ) దావాను మెటా సంస్థ ఎదుర్కొంటోంది. ఇందుకు సంబంధించి ఫెడరల్ కోర్టులో ఈ రోజు (మంగళవారం) జరిగిన విచారణకు మెటా వ్యవస్థాపకుడు మార్క్ జుకర్బర్గ్ హాజరయ్యారు. ఇన్స్టాగ్రామ్, ఫేస్బుక్ల వెనుక ఉన్న కంపెనీ అయిన మెటా, పిల్లలను వ్యసనపరులుగా చేయడానికి ఉద్దేశపూర్వకంగా తన ప్లాట్ఫారమ్లను రూపొందించిందనే ఆరోపణలను ఎదుర్కొంటోంది. 29 అమెరికా రాష్ట్రాలు 200 బిలియన్ డాలర్ల జరిమానాలను కోరుతున్నాయి.
ఈ విచారణను నిపుణులు సోషల్ మీడియా యొక్క “బిగ్ టొబాకో మూమెంట్”గా అభివర్ణిస్తున్నారు. దశాబ్దాల క్రితం సిగరెట్ కంపెనీలు చేసినట్లే, యువతను వ్యసనపరులుగా ఉంచడానికి ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన సాంకేతికతను ఉపయోగించి మెటా తెలిసి తెలిసి వారికి హాని చేసిందని ఆ రాష్ట్రాలు వాదిస్తున్నాయి.
“బిగ్ టొబాకో మూమెంట్” (Big Tobacco Moment) అంటే 1990లలో అమెరికాలో పొగాకు (సిగరెట్) కంపెనీలపై జరిగిన ఒక చారిత్రాత్మక చట్టపరమైన పోరాటం. పొగాకు కంపెనీలు తమ ఉత్పత్తులు ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బతీస్తాయని, వ్యసనపరులుగా మారుస్తాయని తెలిసినా, ఆ విషయాన్ని దాచిపెట్టి పిల్లలు/యువతను ఆకర్షించేలా ప్రచారాలు చేశాయి. దీనికి నిరసనగా అమెరికాలోని 46 రాష్ట్రాల అటార్నీ జనరల్స్ కలిసి పొగాకు దిగ్గజాలపై కేసులు వేశాయి.
సిగరెట్ కంపెనీలు ప్రజలకు తమ అంతర్గత పరిశోధనల వివరాలు తెలియకుండా అబద్ధాలు చెప్పి తప్పుదారి పట్టించడం పట్ల ప్రజలు ఆగ్రహం వ్యక్తం చేయడంతో ఆయా రాష్ట్రాలు ఈ కేసును దాఖలు చేశాయి. దీనిపై విచారణ అనంతరం 1998 లో మాస్టర్ సెటిల్మెంట్ అగ్రిమెంట్ జరిగింది. ఈ కేసుల ఫలితంగా పొగాకు కంపెనీలు 206 బిలియన్ డాలర్ల నష్టపరిహారం చెల్లించడానికి మరియు యువతను లక్ష్యంగా చేసుకుని చేసే అడ్వర్టైజ్మెంట్లపై కఠినమైన నిషేధాలు పాటించడానికి అంగీకరించాయి.
ప్రస్తుతం మెటా (Meta – Facebook, Instagram) పై అమెరికాలోని 29 రాష్ట్రాలు వేసిన 200 బిలియన్ డాలర్ల దావాను నిపుణులు సోషల్ మీడియా యొక్క “బిగ్ టొబాకో మూమెంట్” గా అభివర్ణిస్తున్నారు. దశాబ్దాల క్రితం పొగాకు కంపెనీలు పిల్లలను వ్యసనపరులుగా చేయడానికి ఎలాంటి పద్ధతులు వాడాయో, అలాగే మెటా కూడా తమ యాప్లు పిల్లలకు ప్రమాదకరమని తెలిసినా, వారిని స్క్రీన్లకు అతుక్కుపోయేలా డిజైన్ చేసి హాని చేసిందని కేసులు వేశారు.
మెటాపై ఉన్న ఆరోపణలు…
పిల్లలకు తమ యాప్లు ఎంత ప్రమాదకరమో అనే విషయంలో మెటా తల్లిదండ్రులకు మరియు ప్రజలకు అబద్ధాలు చెప్పిందని ప్రాసిక్యూటర్లు అంటున్నారు. తల్లిదండ్రులను ముందుగా అడగకుండా, 13 ఏళ్లలోపు పిల్లల డేటాను మెటా చట్టవిరుద్ధంగా సేకరించిందని కూడా రాష్ట్రాలు ఆరోపిస్తున్నాయి. తమ యాప్లు యువత మానసిక ఆరోగ్యంపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతాయని తెలిసి కూడా లాభాల కోసం వాస్తవాలను దాచారని, ఉద్దేశపూర్వకంగా సులభంగా దాటవేయగల స్క్రీన్ సమయ పరిమితులతో సహా, యువ వినియోగదారులను గంటల తరబడి స్క్రోల్ చేసేలా రూపొందించిన ఫీచర్లను ఆ కంపెనీ నిర్మించిందని వారు ఆరోపిస్తున్నారు. అనంతమైన స్క్రోలింగ్ (Infinite Scrolling), లైక్ బటన్లు, పుష్ నోటిఫికేషన్లు వంటి ఫీచర్ల ద్వారా పిల్లల్లో ఆందోళన (Anxiety), డిప్రెషన్, ఆత్మవిశ్వాసం కోల్పోవడం, తమకు తాము హాని చేసుకునే ఆలోచనలను పెంచారని రాష్ట్రాల అటార్నీ జనరల్స్ కోర్టులో వాదిస్తున్నారు. యాప్లను చిన్నపిల్లలు, టీనేజర్లు బానిసలయ్యేలా (Addict) మెటా ప్లాన్ ప్రకారం డిజైన్ చేసిందని ఆరోపణలు ఉన్నాయి.